بلاگ
معرفی انواع بوشن فلزی و کاربردها
بوشن یکی از انواع اتصالات پرکاربرد در سیستمهای لولهکشی و تاسیساتی است که برای اتصال لولههای آب، گاز، بخار و… به کار میرود. بوشنها دارای انواع فلزی و غیر فلزی هستند. بوشنهای فلزی معمولا از جنسهای فولاد، استیل، برنج، گالوانیزه و.. تولید میشوند.
بوشن فلزی چیست؟
بوشن (Coupling) یک قطعه اتصالاتی بسیار کوچک ولی کاربردی است که برای اتصال دو یا چند لوله همقطر یا غیر هم قطر استفاده میشود. این قطعهی استوانهای شکل با نوع اتصال رزوهای (پیچی) یا جوشی یک مسیر پیوسته و ایمن در خطوط لولههای انتقال آب، گاز، بخار و… ایجاد میکند.
اجزای تشکیلدهنده بوشن
بوشن از 3 بخش مختلف تشکیل میشود:
- بدنه اصلی
- رزوه داخلی (محل جوش)
- سطح آببندی
رزوه داخلی یا محل جوش در دو سر بوشن برای اتصال به دو لوله است. سطح آببندی بوشن هم بخشی است که برای جلوگیری از نشتی طراحی شده است. بوشنهای گالوانیزه یا بعضی از مدلهای دیگر بوشن از یک بخش اضافی به عنوان پوشش محافظ برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی هم تشکیل میشوند.
نحوه عملکرد بوشن در سیستمهای لولهکشی
عملکرد بوشن در سیستمهای لولهکشی اینگونه است که از طریق دندهها یا رزوههای داخلی در دو سر به لولههای دیگر پیچانده و متصل میشود. کارکرد این قطعه ایجاد آببندی مناسب است. طراحی رزوهای بوشن با ایجاد یک اتصال محکم و ایمن در راستای مسیر خطوط لولههای انتقال سیالات از نشتی آنها جلوگیری میکنند.
بوشن فلزی چه کاربردی دارد؟
بوشن فلزی یکی از کاربردیترین اتصالات است که برای ایجاد اتصال و امتداد مسیر لولههای انتقال آب، گاز، بخار و سایر سیالات در صنایع مختلف به کار میرود. چند نمونه از کاربردهای بوشن فلزی عبارتند از:
- اتصال لولههای آب سرد و گرم در لولهکشی ساختمان
- اتصال لولهها در خطوط انتقال در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
- سیستمهای گرمایشی و موتورخانه
- شبکهای هوای فشرده یا پنوماتیک
- سیستمهای آتشنشانی
- صنایع غذایی و دارویی
- سیستمهای آبیاری کشاورزی
کاربرد در سیستمهای آبرسانی
کاربرد بوشن در سیستمهای آبرسانی در شبکههای آبرسانی شهری، روستایی و ساختمانی برای اتصال لولههای آب و افزایش طول خطوط انتقال است.
کاربرد در خطوط انتقال گاز
کاربرد بوشن در خطوط انتقال گاز برای اتصال لولهها، انشعاب و توسعه خطوط، تعمیر قسمتهای آسیبدیده و اتصال تجهیزات گازسوز به لولههای انتقال گاز است.
کاربرد در صنایع نفت و پتروشیمی
بوشنها در صنایع نفت و پتروشیمی برای متصل کردن خطوط انتقال نفت خام، فرآوردههای نفتی، بخار و سایر سیالات صنعتی به کار میروند. بوشن با قابلیت تحمل فشار و دمای بالا و مقاومت در برابر خورندگی در سیستمهای انتقال مواد شیمایی و واحدهای پالایشگاهی هم استفاده میشود.
کاربرد در تاسیسات ساختمانی
در صنایع ساختمانی از بوشن برای اتصال لولههای آب گرم و سرد، لولههای گاز و اجرای رایزرهای تاسیساتی استفاده میشود. این قطعه در سیستمهای گرمایش، تهویه مطبوع و موتورخانه کاربرد دارد.
کاربرد در سیستمهای آتشنشانی
بوشنها در سیستمهای آتشنشانی برای اتصال لولههای شبکه اسپرینکلر و خطوط انتقال آب اطفای حرق به کار میروند. همچنین در سیستمهای رایزر و موتورخانههای آتشنشانی و برای تعمیر و توسعه شبکههای اطفای حریق هم کاربرد دارند.
انواع بوشن فلزی بر اساس جنس
بوشنهای فلزی معمولا از آلیاژهای مختلفی ساخته میشوند و بر اساس جنس ساخت به انواع بوشنهای فولادی، گالوانیزه، برنجی، استیل و چدنی تقسیم میشوند.
بوشن فولادی
بوشن فولادی یکی از مقاومترین نوع بوشنها است که از فولاد کربنی ساخته میشود. این نوع آلیاژ از مقاومت بالایی در برابر فشار بالای جریان سیال در خطوط بخار و گاز برخوردار است. بوشنهای فولادی معمولا در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاهها و خطوط انتقال سیالات صنعتی به کار میروند.
بوشن گالوانیزه
بوشن گالوانیزه یکی دیگر از انواع بوشنهای فلزی است که از آلیاژ چدن چکش خوار یا فولاد ساخته میشود. این نوع بوشن معمولا دارای لایهای از روی به عنوان پوششی برای مقاومت در برابر زنگزدگی است.
بوشن استیل
بوشنهای استیل از آلیاژ استیل ضد زنگ (استنلس استیل) ساخته میشوند. این نوع آلیاژ در محیطهای خورنده و در تماس با سیالات گازی یا شیمیایی از مقاومت خوبی برخوردارند. از بوشنهای استیل در انواع صنایع دارویی، شیمیایی، غذایی، دریایی و تصفیه خانهها استفاده میشود.
بوشن چدنی
بوشن چدنی از چدن چکشخوار با پوشش گالوانیزه ساخته میشود. این نوع بوشن از استحکام مناسبی برای استفاده در تاسیسات ساختمانی، خطوط انتقال آب در شبکههای آتشنشانی و بعضی سیستمهای گازرسانی برخوردار است.
بوشن برنجی
بوشن برنجی یکی از مقاومترین انواع بوشنها است که از آلیاژ برنج ساخته میشود. آلیاژ برنج ترکیبی از دو فلز مس و روی است که از مقاومت بالایی در برابر رطوبت، خوردگی و رسوبزدگی برخوردار است. این نوع بوشن برای کاربرد در لولهکشی آب آشامیدنی و تجهیزات بهداشتی مناسب است.
| نوع بوشن | جنس (آلیاژ ساخت) | کاربردها | مزایا | محدودیتها |
| بوشن فولادی | فولاد کربنی | صنایع نفت، گاز و پتروشیمی | استحکام بالا در تحمل فشار و دمای زیاد | نیازمند مراقبت در برابر خوردگی |
| بوشن گالوانیزه | چدن با پوشش روی | تاسیسات ساختمانی، آبرسانی و آتشنشانی | مقاومت بالا در برابر زنگزدگی و خوردگی (بخاطر پوشش روی) | محدودیت در تماس با سیالات یا مواد بسیار خورنده |
| بوشن استیل | استیل ضد زنگ | صنایع غذایی، دارویی و شیمیایی | مقاومت بالا در محیطهای اسیدی و خورنده؛ ضد زنگ، بهداشتی | قیمت بسیار بالا |
| بوشن چدنی | چدن چکش خوار | لولهکشی ساختمانی، موتورخانه و آتشنشانی | قیمت اقتصادی. استحکام قابل قبول | وزن بالا و مقاومت کمتر در برابر خوردگی |
| بوشن برنجی | آلیاژ برنج | لولهکشی آب آشامیدنی، تاسیسات بهداشتی و تاسیسات ساختمانی | ضد خوردگی و زنگزدگی؛ آببندی عالی و ضد رسوب | قیمت نسبتا بالاتر از چدن و گالوانیزه |
انواع بوشن فلزی بر اساس نوع اتصال
تقسیمبندی دیگری که برای بوشنهای فلزی به کار میرود، دستهبندی آنها بر اساس طراحی دهانه یا دو سر آنها و نوع اتصال به لوله یا قطعات دیگر است. بوشنها از نظر اتصال به انواع رزوهای، جوشی، دندهای و روپیچ توپیچ تقسیم میشوند.
بوشن رزوهای
در بوشنهای رزوهای طراحی دو سر قطعه از داخل یا بیرون به صورت رزوهای و شیاردار است. نحوه اتصال این بوشنها به لولهها یا قطعات دیگر از طریق پیچ شدن روی لوله یا قطعه انجام میشود. این نوع بوشن قابل تعویض است.
بوشن جوشی
در نوع بوشن جوشی، اتصال قطعه به لوله یا قطعات دیگر از طریق جوش دادن و اتصال دائمی انجام میشود. این نوع اتصال برای سیستمهایی که به استحکام و آببندی بسیار بالا نیاز دارند، مناسب است. بوشن جوشی قابل تعویض نیست.
بوشن دندهای
نحوه اتصال بوشنهای دندهای از طریق پیچ شدن به رزوههای دو سر لوله یا قطعات دیگر است. این نوع بوشن متحرک و قابل تعویض است.
بوشن روپیچ توپیچ
در بوشن روپیچ توپیچ (Male-Female Coupling)، دو سر بوشن از داخل و یا بیرون بدنه به صورت رزوهای و دندهدار طراحی میشود. استحکام، آببندی و ایمنی اتصال از طریق این نوع بوشن بسیار بالاست. این بوشن هم جزو اتصالات قابل تعویض محسوب میشود.
| نوع بوشن (از نظر اتصال) | نوع اتصال | کاربرد |
| بوشن رزوه ای | پیچ شدن از طریق رزوههای دو سر بوشن | اتصال معمولی به لوله یا قطعات |
| بوشن جوشی | جوش دادن به لوله یا قطعات دیگر | اتصال دائمی برای سیستمهای نیازمند به آببندی قوی |
| بوشن دندهای | پیچ شدن از طریق دندههای دو سر بوشن | برای اتصال با استحکام و آببندی متوسط |
| بوشن روپیچ توپیچ | پیچ شدن از طریق دندههای داخل و خارج بدنه بوشن | برای ایجاد یک اتصال با استحکام، آببندی و ایمنی بالا |
انواع بوشن فلزی بر اساس کاربرد
بوشنهای فلزی دارای کاربردهای مختلفی برای امتداد مسیر خطوط لوله، ایجاد انشعاب و… در صنایع مختلف هستند. انواع بوشنهای فلزی بر اساس کاربرد عبارتند از:
- بوشن ساده
- بوشن تبدیل
- بوشن فشار قوی
- بوش برق
- بوشن صنعتی
بوشن ساده
بوشن ساده (Stright Coupling) قطعهای است که برای اتصال لولهها یا قطعات هم قطر یا هم سایز استفاده میشود. یعنی سایز یا قطر دو سر این نوع بوشن یکسان و هماندازه است.
بوشن تبدیل
بوشن تبدیل (Reducing Coupling) دارای دو سر با سایزهای متفاوت است که برای اتصال دو لوله یا قطعه با قطر یا سایز دهانه متفاوت استفاده میشود.
بوشن فشار قوی
بوشن فشار قوی یکی دیگر از انواع بوشنهای فلزی است که برای اتصال لولههای فشار قوی در مخزنها و ابزارهای دقیق در صنعت تاسیسات و لولهکشی استفاده میشود.
بوشن برق
بوشن برق یکی از کاربردیترین بوشنهای اختصاصی برای اتصال ایمن لولههای برق به یکدیگر است. این بوشن از نوع جوشی است و از طریق جوشکاری به لولهها متصل میشود.
بوشن صنعتی
بوشن صنعتی نوع دیگری از بوشن فلزی است که معمولا از آلیاژهای مقاوم مثل فولاد ساخته میشود. این نوع بوشن به دلیل استحکام و مقاومت بالا در صنایع بزرگ پتروشیمی، نفت، گاز و.. به کار میرود.
مزایای استفاده از بوشن فلزی
استفاده از بوشن فلزی برای اتصال لولهها یا قطعات فلزی به یکدیگر مزیتهای فراوانی دارد. بوشنها اتصالاتی با مقاومت و دوام بالا ایجاد میکنند. این قطعات در سایزهای مختلف و برای لولهها یا قطعات با اندازههای متفاوت در بازار شیرآلات موجود هستند.
مقاومت در برابر فشار
یکی از مهمترین مزیتهای استفاده از بوشن فلزی مقاومت بالای آن در برابر فشار جریان سیال است. بوشنهای فلزی قادر به تحمل فشار تا آستانه PSI 3000 را دارا هستند. این میزان مقاومت بوشنهای فلزی باعث میشود تا اتصالی ایمن و با استحکام بالا در لولههای انتقال سیالات، بهخصوص لولههای فشار قوی ایجاد کنند.
دوام و طول عمر بالا
مزیت دیگر استفاده از بوشن فلزی برای اتصال لوله ها و تجهیزات در سیستمهای لولهکشی دوام و طول عمر بالای این قطعه است. بوشنهای فلزی از مقاومت و دوام بالایی در برابر رطوبت، خوردگی، زنگزدگی، پوسیدگی و ترکخوردگی برخوردار هستند.
مقاومت حرارتی
بوشن فلزی در برابر حرارت و دمای بسیار بالای سیالات بسیار مقاوم هستند. مقاومت حرارتی این بوشنها در محدوده 20- تا 400+ درجه سانتیگراد است.
سهولت نصب
نصب بوشنهای فلزی متحرک یا غیردائمی به دلیل نوع طراحی ساده رزوهای، دندهای یا روپیچ توپیچ آنها بسیار ساده است. این بوشنها را تنها با پیچاندن دور لوله یا قطعهی دیگر میتوانید نصب کنید. بوشنهای جوشی هم به راحتی از طریق جوشکاری نصب میشوند.
تنوع ابعاد و سایز
بوشن ها متناسب با تنوع کارکرد خود در اتصال لولهها و قطعات با قطرها و سایزهای مختلف، در اندازههای 1/2 تا 4 اینچی (pg11 تا pg48) طراحی و تولید میشوند.
معایب بوشن فلزی
بوشنهای فلزی در کنار تمام مزیتهای خود مثل استحکام، مقاومت و دوام بالا از معایبی هم برخوردار هستند. چند مورد از معایب بوشن فلزی عبارتند از:
احتمال خوردگی در برخی متریالها
برخی متریالها و آلیاژهایی که در ساخت بوشنهای فلزی استفاده میشود، مثل چدن یا گالوانیزه در برابر خوردگی مقاومت بالایی ندارند.
وزن بیشتر نسبت به اتصالات پلیمری
بوشنهای فلزی به دلیل استفاده از نوع متریال و آلیاژهای مقاوم از وزن بیشتری نسبت به اتصالات پلیمری و بوشنهای پلاستیکی برخوردارند.
هزینه بالاتر بعضی مدلها
هزینه خرید برخی مدلها در بوشنهای فلزی مثل فولادی یا استیل بسیار بالاتر از بوشنهای پلیمری است.
راهنمای انتخاب بهترین بوشن فلزی
بوشنهای فلزی بر اساس جنس ساخت، نوع کارکرد و یا شیوه اتصال در مدلهای مختلفی ساخته میشوند. هر کدام از این نوع بوشنها کارایی متفاوتی دارند و برای کارکرد خاصی مناسب هستند. برای انتخاب بهترین بوشن فلزی باید این معیارها را مدنظر قرار دهید:
- فشار کاری
- نوع سیال
- جنس و سایز لوله
- بازه دمایی یا حرارت سیال
انتخاب بر اساس فشار کاری
فشار کاری و جریان سیالات در سیستمها و صنایع مختلف از هم متفاوت است. مثلا فشار جریان سیال در صنایع پتروشیمی یا نفت و گاز بیشتر از تاسیسات ساختمانی است. بنابراین، نوع بوشن و میزان مقاومت آن در برابر فشار را متناسب با فضای کار و فشار جریان سیال انتخاب کنید.
انتخاب بر اساس نوع سیال
معیار دیگر در انتخاب نوع بوشن در هنگام خرید، نوع سیال است. مثلا برای لولههای بخار باید بوشنی با مقاومت حرارتی بالا مثل فولادی انتخاب کنید. و برای لولههای آب یا سیالات مایع باید بوشن مقاوم در برابر رطوبت و زنگزدگی مثل برنجی انتخاب کنید.
انتخاب بر اساس دما
دمای سیال یا محیط در سیستمها یا تجهیزات مختلف متغیر است. برای انتخاب بهترین بوشن برای اتصال لولهها یا قطعات در یک سیستم به مقاومت دمایی بوشن و تطابق آن با دمای محیط دقت کنید.
انتخاب بر اساس جنس لوله
بوشنهای فلزی برای اتصال لولههای فلزی به کار میروند و مناسب لولههای پلاستیکی یا پلیمری نیستند. بنابراین، به جنس لوله در هنگام انتخاب بوشن دقت کنید.
انتخاب بر اساس سایز
معیار مهم دیگر در انتخاب بوشن سایز و اندازه است. سایز بوشن را بر اساس قطر لوله یا سایز دهانه قطعهی دیگر انتخاب کنید. در بوشنهای انشعابی هم به زاویه 45 یا 90 درجه یا نوع متقاطع دقت کنید. انتخاب دقیق سایز بوشن تضمینی برای ایجاد یک اتصال محکم و بدون نشتی است.
عوامل موثر بر قیمت بوشن فلزی
قیمت بوشن فلزی در مدلهای مختلف یکسان نیست. عوامل زیادی بر قیمت این قطعه تاثیر دارند. چهار مورد از این عوامل موثر بر قیمت بوشن فلزی عبارتند از:
جنس بوشن
بوشنهای از جنس فولاد یا استیل 316 یا 304 به دلیل مقاومت و استحکام بالاتر بیشتر از قیمت بوشنهای چدنی، گالوانیزه یا حتی برنجی هستند.
سایز و ابعاد
سایز و ابعاد بوشن در قیمت نهایی آن تاثیر مستقیم دارد. بوشنهای فلزی با سایز (قطر) و اندازه (طول) بزرگتر دارای قیمت بیشتری هم هستند.
نوع اتصال
عامل تاثیرگذار دیگر بر قیمت بوشن فلزی نوع اتصال آن است. بوشنهای روپیچ توپیچ با استاندارد و دقت رزوهکاری بالا از قیمت نسبتا بالاتری برخوردار هستند.
برند تولیدکننده
عامل موثر دیگر بر قیمت بوشن فلزی برند تولیدکنندهی آن است. برندهای معتبری مثل لاین از باکیفیتترین متریال و آلیاژ و پیشرفتهترین دستگاههای فورج، برشکاری و رزوهکاری برای تولید اتصالات استفاده میکنند. این برندها با سابقه و تجربه بالا مرغوبترین قطعات را با قیمت نسبتا بالاتر از قطعات بیکیفیت به بازار عرضه میکنند.
